Nawracająca grzybica pochwy — możliwe mechanizmy

Ten przegląd systematyczny zestawia 12 badań o możliwych mechanizmach nawracającej kandydozy sromu i pochwy. Wyniki są zróżnicowane, a przegląd nie ustala zwalidowanej metody przewidywania nawrotu u konkretnej osoby ani nie ocenia leczenia podtrzymującego. Wnosi kontekst, ale nie zmienia praktycznych wskazówek.

Przegląd porządkuje hipotezy dotyczące patogenu, odporności i genetyki oraz podaje liczbę badań i uczestniczek. Pokazuje też, dlaczego tych wyników trudno użyć w opiece nad konkretną osobą: badania były małe i różniły się metodami, wyniki immunologiczne były sprzeczne, a metaanalizy nie przeprowadzono.

To przegląd systematyczny zgodny z PRISMA 2020. W dniu 21 października 2024 r. przeszukano PubMed, Scopus i Web of Science w poszukiwaniu badań opublikowanych w latach 2014–2024. Włączono 12 badań: 2 prospektywne badania kohortowe, 2 przekrojowe i 8 kliniczno-kontrolnych. W próbach opisano łącznie 2277 kobiet: 843 z nawrotową kandydozą sromu i pochwy (RVVC), 206 z kandydozą sromu i pochwy (VVC) bez nawrotów oraz 1228 zdrowych osób z grup kontrolnych. Jedną kolumbijską kohortę 40 kobiet z RVVC uwzględniono w dwóch badaniach, więc suma obejmuje nakładające się dane.

Określenie RVVC dotyczy nawracającej grzybicy pochwy, czyli kandydozy sromu i pochwy (infekcji wywołanej przez grzyby Candida). Przegląd obejmował badania obserwacyjne dotyczące utrzymywania się patogenu lub ponownego zakażenia, cech Candida takich jak zjadliwość i oporność na leki przeciwgrzybicze, parametrów odporności oraz związków genetycznych. Nie oceniał skuteczności ani bezpieczeństwa leczenia, nie porównywał dróg leczenia podtrzymującego ani nie sprawdzał modelu przewidywania nawrotów.

Wyszukiwanie przyniosło 1010 rekordów. Usunięto 533 duplikaty, wykluczono 416 rekordów po selekcji tytułów i streszczeń, a następnie oceniono 61 pełnych tekstów. Wykluczono 49 pełnych tekstów i włączono 12 badań.

W jednym chińskim prospektywnym badaniu kohortowym obserwowano 44 kobiety z RVVC. Po nawrocie u 26 z 44 (59,1%) stwierdzono ten sam patogen, a u 18 z 44 (40,9%) opisano ponowne zakażenie. To wyniki jednej małej kohorty, a nie ogólne prawdopodobieństwo nawrotu ani prognoza dla konkretnej osoby.

W jednym z badań Candida albicans stanowiła 90% szczepów RVVC i 96,1% szczepów VVC. Gatunki inne niż C. albicans stanowiły odpowiednio 10% i 3,9%; różnica nie była istotna statystycznie. W dwóch badaniach nie stwierdzono istotnie większej oporności na leki przeciwgrzybicze w RVVC, a w jednym opisano częstsze tworzenie strzępek kiełkowych i biofilmu przez izolaty RVVC.

Wyniki dotyczące odporności były zróżnicowane. Dwa badania opisywały niższe parametry związane z Th1/Th17 i wyższe związane z Th2/Treg; w innym stwierdzono mniejszą zdolność neutrofili do zabijania grzybów i słabszą stymulowaną proliferację komórek odpornościowych. Stężenie lektyny wiążącej mannozę (MBL) było niższe w jednym badaniu, w kolejnym nie różniło się istotnie, a w trzecim było wyższe (0,330 wobec 0,253 ng/ml). Małe badania kliniczno-kontrolne wskazały związki genetyczne dotyczące MBL2, IL-12, NLRP3 i TLR2; dla innych badanych wariantów, w tym Dectin-1 w jednym badaniu, nie wykazano związku. Nie obliczono łącznego efektu.

Wyniki dotyczą wybranych badań pierwotnej lub idiopatycznej RVVC, definiowanej w przeglądzie jako co najmniej trzy epizody w ciągu 12 miesięcy. Nie ustalają przyczyny objawów konkretnej osoby ani jej prawdopodobieństwa kolejnego epizodu. Przegląd wykluczył cukrzycę, HIV lub jatrogeniczną immunosupresję, inne przyczyny zapalenia pochwy oraz rozpoznania oparte wyłącznie na ocenie klinicznej, więc nie obejmuje bezpośrednio tych grup.

Włączone badania były małe i różniły się populacjami, grupami kontrolnymi, raportowaniem wcześniejszego leczenia przeciwgrzybiczego, testami i metodami. Autorzy przeglądu ocenili 10 z 12 badań jako przeciętne pod względem jakości, a 2 jako dobre. Wskazali też nielosową rekrutację, brak uzasadnienia wielkości prób i ograniczenia zaślepienia przy ocenie ekspozycji. Wyniki immunologiczne były sprzeczne; nie przeprowadzono metaanalizy ani analizy przyczynowej. Trzy artykuły były niedostępne w języku chińskim, a trzy badania nie opisywały jasno metody diagnostyki mikrobiologicznej. Jedną kohortę 40 kobiet z RVVC uwzględniono w dwóch badaniach, więc łączna liczba nie oznacza niezależnych uczestniczek. Nie oceniano leczenia, jego bezpieczeństwa ani indywidualnego przewidywania nawrotów.

Wkład kontekstowy. Przegląd porządkuje hipotezy mechanistyczne dotyczące nawrotów, ale nie ustala przyczyny, zwalidowanego testu klinicznego, indywidualnego modelu przewidywania ani wyniku leczenia. Nie zmienia twierdzeń ani praktycznych wskazówek powiązanej mapy dowodów.

Brak zmiany praktycznej. Przegląd nie uzasadnia wyboru leczenia, wniosków o terapii podtrzymującej, działania dotyczącego bezpieczeństwa ani indywidualnego przewidywania nawrotu. Decyzje dotyczące opieki nadal opierają się na powiązanej mapie dowodów i właściwych zaleceniach klinicznych.

Badanie sfinansowano z RISE-Health@RISE, Faculty of Medicine, University of Porto. Autorzy zadeklarowali brak konfliktu interesów.

Oryginalny przegląd systematyczny (opublikowany 5 maja 2025 r.).