Objawy i problemyPrzewodnik po terminach
Candida, grzybica, drożdżyca i "przerost candidy": słownik pojęć
Zrozum, co oznaczają kandydoza, inwazyjna kandydoza, kolonizacja, SIFO, grzybica/drożdżyca oraz \"przerost candidy\", jak te pojęcia mylą się w potocznym użyciu i czego same w sobie nie dowodzą.
W tej ścieżce
- Problem lub dział nadrzędny
- Objawy i problemy
- Obecny temat
- Candida, grzybica, drożdżyca i "przerost candidy": słownik pojęćObecnie
Źródła stojące za tymi wnioskami
Oceniana teza: Kandydoza to nazwa choroby wywołanej przez Candida w określonym miejscu ciała; obecność Candida na skórze lub w jamie ustnej, przewodzie pokarmowym czy pochwie bez odpowiadającej choroby sama w sobie nie dowodzi kandydozy.
Teza znajduje poparcie w dowodach · Silne — CDC opisuje Candida jako organizm normalnie obecny w kilku miejscach ciała, a kandydozę jako zakażenie wtedy, gdy wywołuje ono chorobę zależną od miejsca. CDC i IDSA odrębnie opisują kolonizację przewodu pokarmowego, skóry i dróg oddechowych i nie utożsamiają stwierdzenia obecności w niejałowym miejscu z chorobą inwazyjną ani śluzówkową.
Źródła dotyczące tej tezy
- Candidiasis Basics (Organ regulacyjny)
- Clinical Overview of Invasive Candidiasis (Organ regulacyjny)
- Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis: 2016 Update by the Infectious Diseases Society of America (Wytyczne)
Oceniana teza: Rozpoznana inwazyjna kandydoza to zakażenie krwiobiegu lub zwykle jałowych miejsc wewnętrznych w populacjach klinicznych wysokiego ryzyka; nie jest to synonim samodzielnie przypisanego przewlekłego, wieloukładowego wzorca objawów nazywanego „ogólnoustrojową Candida” lub „przerostem Candida w całym organizmie”.
Teza znajduje poparcie w dowodach · Silne — CDC i IDSA definiują inwazyjną kandydozę na podstawie jednostek choroby inwazyjnej, kontekstu ryzyka, posiewów i zajętych jałowych miejsc. Ich definicje nie odwzorowują niespecyficznych, przewlekłych list objawów u osób poza tym stabilnych w populacji ogólnej na inwazyjną kandydozę. Ta granica terminologiczna nie wyklucza objawów danej osoby; powstrzymuje jedynie wnioskowanie o rozpoznaniu choroby inwazyjnej na ich podstawie.
Źródła dotyczące tej tezy
- Candidiasis Basics (Organ regulacyjny)
- Clinical Overview of Invasive Candidiasis (Organ regulacyjny)
- Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis: 2016 Update by the Infectious Diseases Society of America (Wytyczne)
Oceniana teza: Szeroki zespół niespecyficznych objawów, takich jak zmęczenie, wzdęcia, zmiany rytmu wypróżnień, trudności z koncentracją, objawy nastroju, apetyt na określone pokarmy lub dolegliwości skórne, dowodzi, że ich wspólną przyczyną jest przerost Candida w jelitach.
Teza nie znajduje poparcia w dowodach · Umiarkowane — Przegląd systematyczny obejmujący 96 kwalifikujących się cytowań wykazał, że kolonizacja jelit przez Candida jest częsta u zdrowych osób dorosłych z prawidłową odpornością, i nie znalazł ani dowodów epidemiologicznych, ani terapeutycznych na istnienie zespołu Candida czy nadwrażliwości na Candida. Aktualne definicje chorób CDC i IDSA nie uznają rozpoznawania kandydozy układowej ani jelitowej na podstawie listy objawów. Kontrolowane badanie z nystatyną u kobiet spełniających proponowane kryteria nadwrażliwości na kandydozę nie wykazało istotnej przewagi nad placebo w zakresie objawów układowych ani psychicznych. Wczesne badania nad SIFO dotyczą węższej, wyselekcjonowanej populacji z problemami żołądkowo-jelitowymi ocenianej za pomocą aspiratu z jelita cienkiego i nie mogą potwierdzić szerokiego zespołu wielonarządowego. Prawdopodobne alternatywy zależą od wzorca objawów i obejmują czynnościowe zaburzenia żołądkowo-jelitowe, działania leków, nietolerancje pokarmowe, choroby endokrynologiczne lub hematologiczne, schorzenia dermatologiczne, zaburzenia snu lub nastroju oraz inne zakażenia; przypisywanie objawów Candida powinno się zatrzymać i przejść w ocenę rzeczywistych objawów, gdy nie ustalono rozpoznanego schorzenia związanego z Candida.
Źródła dotyczące tej tezy
- The pathogenetic significance of intestinal Candida colonization: a systematic review from an interdisciplinary and environmental medical point of view (Przegląd systematyczny)
- Candidiasis Basics (Organ regulacyjny)
- Clinical Overview of Invasive Candidiasis (Organ regulacyjny)
- Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis: 2016 Update by the Infectious Diseases Society of America (Wytyczne)
- A randomized, double-blind trial of nystatin therapy for the candidiasis hypersensitivity syndrome (Badanie randomizowane)
- Dysmotility and proton pump inhibitor use are independent risk factors for small intestinal bacterial and/or fungal overgrowth (Badanie obserwacyjne)
- Small intestinal fungal overgrowth (Inne)
Oceniana teza: Nystatyna doustna poprawia objawy ogólnoustrojowe lub psychologiczne bardziej niż placebo u kobiet spełniających proponowane kryteria zespołu nadwrażliwości na kandydozę.
Teza nie znajduje poparcia w dowodach · Niejasne — W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu krzyżowym objawy ogólnoustrojowe poprawiały się podobnie po aktywnej nystatynie i po placebo (25% wobec 23%; różnica między grupami 2%, 95% CI od -3% do 7%), a wyniki psychologiczne nie różniły się. Wynik odnosi się bezpośrednio do tego leku i zdefiniowanej w badaniu populacji, a nie do każdej proponowanej interwencji dotyczącej Candida ani do każdej przyczyny objawów uczestniczek.
Źródła dotyczące tej tezy
Oceniana teza: Przerost grzybów w jelicie cienkim (SIFO) to wąskie kliniczno-badawcze określenie nadmiernego przerostu grzybów wykrytego w aspiracie z jelita cienkiego u osoby z objawami żołądkowo-jelitowymi; nie jest ono równoznaczne z prawidłowym nosicielstwem Candida w jelicie, kandydozą inwazyjną ani szerokim, wielonarządowym zespołem 'przerostu Candida'.
Teza znajduje poparcie w dowodach · Wstępne — Jednoośrodkowe badanie z 2013 roku i przegląd kliniczny z 2015 roku spójnie stosują termin SIFO dla przerostu grzybów w aspiracie z dwunastnicy lub jelita cienkiego u wybranych pacjentów objawowych. Piśmiennictwo jest skąpe, pochodzi w dużej mierze od jednej grupy badawczej i brakuje w nim wystandaryzowanego protokołu diagnostycznego, więc wspiera ono granicę terminologiczną, a nie dojrzałą, szeroko stosowaną diagnozę.
Źródła dotyczące tej tezy
Oceniana teza: Wzdęcia, odbijanie, niestrawność, nudności, gazy, biegunka lub dyskomfort w jamie brzusznej same w sobie mogą wskazać, którzy dorośli z niewyjaśnionymi objawami żołądkowo-jelitowymi mają SIFO.
Teza nie znajduje poparcia w dowodach · Wstępne — W jednoośrodkowym badaniu obserwacyjnym obejmującym 150 osób profile objawów były podobne przy obecności i braku wyhodowanego przerostu bakteryjnego lub grzybiczego. Przegląd z 2015 roku również opisuje typowe objawy jako niespecyficzne. Objawy ukierunkowują zatem dalszą ocenę, ale nie pozwalają rozpoznać SIFO; alternatywy obejmują czynnościowe zaburzenia żołądkowo-jelitowe, przerost bakteryjny, zaburzenia motoryki, działanie leków, nietolerancję pokarmową i inne choroby żołądkowo-jelitowe.
Źródła dotyczące tej tezy
Oceniana teza: Leczenie przeciwgrzybicze powoduje trwałą poprawę objawów i eradykuje nadmierny przerost grzybów w jelicie cienkim u immunokompetentnych dorosłych z SIFO rozpoznanym na podstawie aspiratu.
Za mało dowodów · Niejasne — Dostępny przegląd kliniczny stwierdza, że to, czy eradykacja lub leczenie ustępuje objawy, pozostaje niejasne oraz że brakuje dowodów na eradykację. Kluczowe badanie obserwacyjne oceniało powiązanie i rozróżnienie diagnostyczne, a nie porównawczą skuteczność leczenia. Żadne aktualne wytyczne ani synteza kontrolowanych badań nad leczeniem zidentyfikowane w końcowym wyszukiwaniu nie rozstrzygają kwestii korzyści, czasu trwania, nawrotu ani doboru pacjentów.
Źródła dotyczące tej tezy
- Dysmotility and proton pump inhibitor use are independent risk factors for small intestinal bacterial and/or fungal overgrowth (Badanie obserwacyjne)
- Small intestinal fungal overgrowth (Inne)
- Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis: 2016 Update by the Infectious Diseases Society of America (Wytyczne)
Oceniana teza: Wykrycie Candida w próbce z pochwy bez odpowiadających objawów i oznak samo w sobie nie dowodzi objawowej kandydozy sromu i pochwy, ponieważ występuje bezobjawowa kolonizacja.
Teza znajduje poparcie w dowodach · Silne — Wytyczne diagnostyczne CDC oraz wytyczne ISSVD wyraźnie odróżniają wykrycie Candida lub dodatni wynik hodowli od objawowego zakażenia i nie traktują bezobjawowego wykrycia jako dowodu choroby.
Źródła dotyczące tej tezy
Co oznaczają te terminy
Kandydoza to kliniczne, przypisane do konkretnego miejsca określenie choroby wywołanej przez Candida - w jamie ustnej, na skórze, w jelitach lub w pochwie; Candida naturalnie bytuje w wielu z tych miejsc, więc samo jej wykrycie bez wywoływanej przez nią choroby nie jest jeszcze kandydozą. Inwazyjna kandydoza to odrębna, uznana jednostka: zakażenie krwi lub prawidłowo jałowych narządów wewnętrznych, występujące głównie u osób z określonymi czynnikami ryzyka klinicznego, i nie jest inną nazwą dla samodzielnie przypisywanego wzorca przewlekłych, wieloukładowych objawów. SIFO (przerost grzybiczy jelita cienkiego) to wąski, badawczo-kliniczny termin oznaczający nadmierny wzrost grzybów wykryty w hodowli z aspiratu jelita cienkiego u osoby z objawami żołądkowo-jelitowymi; baza dowodów jest niewielka, pochodzi w dużej mierze z jednego ośrodka badawczego i brak jest ujednoliconego protokołu diagnostycznego. Potoczne "grzybica" i "drożdżyca" (a w mowie potocznej też "kandydoza") oznaczają objawowe zakażenie Candida w konkretnym miejscu, najczęściej w pochwie lub w jamie ustnej. "Przerost candidy", nadwrażliwość na candidę i "zagrzybienie organizmu" opisują szerokie twierdzenie oraz zbudowane wokół niego słownictwo, że rozległy zestaw niespecyficznych objawów jest wywołany ogólnoustrojowym lub jelitowym przerostem Candida; to twierdzenie i słownictwo napotykane w przestrzeni publicznej, a nie ustalone rozpoznanie.
Gdzie te terminy mylą się w codziennym użyciu
"Kandydoza", "grzybica" i "drożdżyca" bywają w polskim języku potocznym stosowane zamiennie, choć w źródłach klinicznych kandydoza oznacza chorobę wywołaną konkretnie przez Candida w danym miejscu, podczas gdy "grzybica" bywa też używana szerzej, dla innych grzybic skóry czy paznokci niewywoływanych przez Candida. "Zagrzybienie organizmu" to popularne w polskich mediach i materiałach komercyjnych określenie rzekomego ogólnoustrojowego przerostu Candida odpowiedzialnego za szeroki zestaw niespecyficznych dolegliwości; ujęcia kojarzone z nazwiskiem Andrzeja Janusa są wariantem tego samego spornego twierdzenia, co anglojęzyczne "candida overgrowth" czy "systemic candida" - to słownictwo i twierdzenie napotykane w przestrzeni publicznej, nie diagnoza ani autorytatywny dowód medyczny. "Odkwaszanie organizmu" i biorezonans pojawiają się jako proponowane metody rozpoznawania lub "leczenia" rzekomego przerostu candidy, a produkty i usługi "odgrzybiania" organizmu bywają sprzedawane pod tym samym hasłem; żadna z tych metod ani produktów nie jest uznaną metodą diagnostyczną ani terapią kandydozy w cytowanych tu źródłach - wymieniamy je jako napotykane w Polsce twierdzenia i produkty rynkowe, nie jako rekomendację czy dowód medyczny. SIFO bywa odczytywane jako naukowe potwierdzenie szerokich narracji o "zagrzybieniu organizmu", ale to węższa jednostka badawcza, definiowana hodowlą z aspiratu w wyselekcjonowanej populacji, która nie potwierdza istnienia ogólnoustrojowego zespołu przerostu.
Czego te terminy nie dowodzą
Samo użycie któregokolwiek z tych słów nie ustala rozpoznania kandydozy, kolonizacji, SIFO ani żadnego innego stanu związanego z Candida. Szeroki, niespecyficzny zestaw objawów - zmęczenie, wzdęcia, zmiany rytmu wypróżnień, trudności z koncentracją, zmiany nastroju, zachcianki żywieniowe czy dolegliwości skórne - sam w sobie nie ustala jelitowego ani ogólnoustrojowego przerostu Candida jako ich przyczyny. Wykrycie Candida lub dodatni wynik hodowli, bez towarzyszących objawów i oznak klinicznych, samo w sobie nie ustala choroby, ponieważ bezobjawowa kolonizacja jest zjawiskiem częstym. Badanie nystatyny doustnej z grupą kontrolną otrzymującą placebo, przeprowadzone u kobiet spełniających proponowane kryteria nadwrażliwości na candidę, nie wykazało istotnej przewagi nad placebo w zakresie objawów ogólnoustrojowych ani psychologicznych, więc ten wynik nie potwierdza szerokich twierdzeń o objawach ogólnoustrojowych dla tego leczenia.
Co przeczytać dalej
Aby zobaczyć dokładne twierdzenie o "przeroście candidy" i jego werdykt dowodowy, przeczytaj stronę o tym twierdzeniu. Po węższy, kliniczny obraz przerostu grzybiczego jelita cienkiego sięgnij po stronę SIFO. Pełne prześledzenie zgodności, rozbieżności i luk stojących za szerokimi twierdzeniami o candidzie znajduje się na mapie dowodów. W sprawie kandydozy dotyczącej konkretnego miejsca przeczytaj strony o pleśniawkach jamy ustnej lub o objawach pochwy.
Źródła
Zobacz wszystkie 7 źródeł
- Candidiasis Basics
- Rodzaj źródła
- Organ regulacyjny
- Opublikowano
- 2024-04-24
- Clinical Overview of Invasive Candidiasis
- Rodzaj źródła
- Organ regulacyjny
- Opublikowano
- 2024-04-24
- Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis: 2016 Update by the Infectious Diseases Society of America
- Rodzaj źródła
- Wytyczne
- Opublikowano
- 2016-02-15
- Dysmotility and proton pump inhibitor use are independent risk factors for small intestinal bacterial and/or fungal overgrowth
- Rodzaj źródła
- Badanie obserwacyjne
- Opublikowano
- 2013-06-01
- Small intestinal fungal overgrowth
- Rodzaj źródła
- Inne
- Opublikowano
- 2015-04-01
- A randomized, double-blind trial of nystatin therapy for the candidiasis hypersensitivity syndrome
- Rodzaj źródła
- Badanie randomizowane
- Opublikowano
- 1990-12-20
- The pathogenetic significance of intestinal Candida colonization: a systematic review from an interdisciplinary and environmental medical point of view
- Rodzaj źródła
- Przegląd systematyczny
- Opublikowano
- 2002-05-01